IMAX a zwykłe kino – jaka jest różnica?

Czy IMAX oznacza po prostu większy ekran? Dlaczego niektóre filmy pokazują w IMAX więcej obrazu u góry i na dole? I czy dopłacanie do biletu IMAX rzeczywiście ma sens? Odpowiedź zależy zarówno od technologii konkretnej sali, jak i od sposobu, w jaki został przygotowany sam film.

W tym poradniku wyjaśniamy, czym IMAX różni się od zwykłego kina, czym są proporcje 1.90:1 i 1.43:1, jak działa IMAX with Laser, czym różni się od IMAX 70 mm oraz kiedy wybór seansu IMAX może rzeczywiście poprawić doświadczenie oglądania filmu.

Co to jest IMAX?

IMAX jest rozwijanym przez IMAX Corporation systemem prezentacji filmów. Określenie to obejmuje znacznie więcej niż sam ekran.

Na doświadczenie IMAX składają się między innymi system projekcji, odpowiednio zaprojektowany ekran, geometria widowni, system nagłośnienia oraz proces przygotowania materiału filmowego.

Dlatego pytanie „jaka jest rozdzielczość IMAX?” nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Pod nazwą IMAX funkcjonowały i funkcjonują różne rozwiązania – od analogowej projekcji z ogromnej taśmy IMAX 15/70, przez cyfrowe systemy wykorzystujące projektory ksenonowe, po współczesny IMAX with Laser.

IMAX a zwykłe kino – najważniejsze różnice

Największa różnica nie sprowadza się do jednego parametru. IMAX jest pomyślany jako całe środowisko projekcyjne, które ma zwiększyć pole widzenia widza i stworzyć bardziej intensywne wrażenie uczestnictwa w wydarzeniach na ekranie.

Dlaczego ekran IMAX robi tak duże wrażenie?

Sam rozmiar ekranu jest ważny, ale równie istotne jest to, jak widz znajduje się względem niego. System IMAX projektuje salę w taki sposób, aby ekran zajmował dużą część pola widzenia.

W klasycznych dużych salach IMAX ekran może rozciągać się bardzo wysoko i znajdować się stosunkowo blisko widowni. Rzędy foteli są zazwyczaj ułożone bardziej stromo niż w tradycyjnej sali.

W efekcie widz nie ma wrażenia oglądania niewielkiego prostokąta znajdującego się daleko przed nim. Obraz może wypełniać znaczną część pola widzenia, dzięki czemu łatwiej uzyskać efekt immersji – wizualnego „zanurzenia” w filmie.

Nie oznacza to jednak, że każdy ekran IMAX jest większy od każdego standardowego ekranu kinowego. Istnieją ogromne sale premium bez certyfikacji IMAX oraz mniejsze obiekty IMAX. Dlatego zawsze warto porównywać konkretne kina, a nie wyłącznie nazwy technologii.

Proporcje obrazu IMAX – 1.43:1, 1.90:1 i zwykłe kino

Jedną z najbardziej interesujących różnic między IMAX a standardową projekcją są proporcje obrazu, czyli stosunek szerokości kadru do jego wysokości.

W kinach często spotykamy dwa klasyczne formaty: około 1.85:1 oraz szeroki 2.39:1.

IMAX może natomiast prezentować filmy w proporcjach 1.90:1, a wybrane produkcje i odpowiednio wyposażone sale również w znacznie wyższym formacie 1.43:1.

Dlaczego w IMAX czasami widać więcej obrazu?

To jedna z najważniejszych zalet odpowiednio przygotowanych filmów IMAX. Jeżeli twórcy zarejestrowali scenę w wyższym formacie, wersja przeznaczona dla IMAX może pokazywać dodatkową część kadru u góry i u dołu.

Nie jest to rozciągnięcie obrazu. W odpowiednio przygotowanej wersji widz rzeczywiście otrzymuje większy fragment obrazu zarejestrowanego podczas produkcji.

Przykładowo scena prezentowana w zwykłym kinie w proporcjach 2.39:1 może podczas seansu IMAX otworzyć się do 1.90:1. W wybranych produkcjach przygotowanych dla największych ekranów możliwe jest również przejście do 1.43:1.

„Filmed for IMAX” – co właściwie oznacza?

Nie każdy film wyświetlany w sali IMAX został zrealizowany w taki sam sposób.

Produkcje powstające w ramach programu Filmed for IMAX wykorzystują zatwierdzone rozwiązania produkcyjne i są przygotowywane z myślą o prezentacji na ekranach IMAX.

Twórcy mogą już podczas zdjęć komponować kadry tak, aby wykorzystać większą wysokość obrazu. Dzięki temu wersja IMAX nie jest jedynie standardowym filmem powiększonym na większy ekran.

Osobną kategorią są produkcje wykorzystujące analogowe kamery IMAX 65 mm. Ich ogromny negatyw pozwala zarejestrować wyjątkowo dużą ilość informacji i jest szczególnie efektowny podczas projekcji z taśmy IMAX 70 mm.

Film może jednak trafić do IMAX również bez realizowania zdjęć kamerami IMAX. Materiał może zostać odpowiednio przygotowany i zremasterowany do projekcji w tym systemie.

IMAX 70 mm – czym różni się od cyfrowego IMAX?

Klasyczny IMAX 15/70 wykorzystuje taśmę filmową o szerokości 70 mm. Oznaczenie „15” odnosi się do liczby perforacji przypadających na pojedynczą klatkę.

W przeciwieństwie do tradycyjnej projekcji filmowej taśma IMAX przesuwa się w projektorze poziomo. Dzięki temu pojedyncza klatka może zajmować bardzo dużą powierzchnię.

W internecie można spotkać twierdzenia, że IMAX 70 mm odpowiada np. „18K”. Takie porównanie należy jednak traktować ostrożnie.

Film analogowy nie składa się z pikseli, dlatego nie posiada rozdzielczości w dokładnie takim samym znaczeniu jak cyfrowy obraz 2K, 4K czy 8K. Wynik zależy między innymi od rodzaju taśmy, obiektywu, warunków zdjęciowych, procesu kopiowania i projekcji.

IMAX Digital, Xenon i IMAX with Laser

Współczesny widz znacznie częściej spotka cyfrową projekcję IMAX niż klasyczną projekcję z taśmy 70 mm.

IMAX Digital / Xenon

Starsza generacja cyfrowego IMAX wykorzystuje projektory z lampami ksenonowymi. Technologia ta umożliwiła instalowanie systemu IMAX w znacznie większej liczbie multipleksów.

Takie sale nadal mogą oferować duży ekran, charakterystyczną geometrię widowni i system dźwiękowy IMAX, ale pod względem kontrastu i możliwości projekcyjnych różnią się od nowszych systemów laserowych.

IMAX with Laser

Nowsze systemy wykorzystują laserowe źródła światła. Ich zaletą może być wyższa jasność, lepszy kontrast, stabilniejszy obraz i możliwość reprodukcji szerszego zakresu barw niż w starszych systemach ksenonowych.

Istnieją różne konfiguracje IMAX with Laser, dlatego również tutaj samo określenie „laserowy IMAX” nie mówi wszystkiego o konkretnej sali.

IMAX 70 mm

To najbardziej klasyczna wielkoformatowa odmiana IMAX. Dziś projekcje 15/70 należą do rzadkości i dotyczą przede wszystkim specjalnych premier filmów przygotowanych z myślą o tym formacie.

Dźwięk IMAX – czym różni się od zwykłego kina?

Obraz jest tylko połową doświadczenia. Drugim ważnym elementem systemu jest nagłośnienie IMAX.

System jest projektowany i kalibrowany pod konkretną salę. Starsze konfiguracje wykorzystywały system sześciokanałowy, natomiast współczesne instalacje IMAX with Laser mogą korzystać z 12-kanałowego systemu dźwiękowego.

Celem nie jest wyłącznie osiągnięcie dużej głośności. Istotne są również dynamika, lokalizacja dźwięku, czytelność dialogów i możliwie równomierne brzmienie w różnych częściach widowni.

IMAX nie należy jednak utożsamiać z Dolby Atmos. Są to dwa różne systemy. Atmos wykorzystuje koncepcję dźwięku obiektowego, natomiast IMAX stosuje własny system reprodukcji i własne wymagania dotyczące sali.

IMAX a Dolby Cinema – czy to to samo?

Nie. IMAX i Dolby Cinema są konkurencyjnymi rozwiązaniami premium, ale kładą nacisk na nieco inne elementy doświadczenia.

IMAX jest szczególnie kojarzony z ogromnym ekranem, zwiększonym polem widzenia oraz możliwością prezentacji filmu w rozszerzonych proporcjach 1.90:1 lub 1.43:1.

Dolby Cinema łączy natomiast projekcję Dolby Vision z systemem dźwięku Dolby Atmos.

Nie można więc automatycznie powiedzieć, że jeden system jest zawsze lepszy. Wybór zależy od konkretnego filmu, sali oraz tego, czy ważniejsze jest dla nas ogromne pole widzenia, kontrast obrazu, rozszerzony kadr czy charakter systemu dźwiękowego.

Czym jest „LieMAX”?

W dyskusjach miłośników kina można spotkać określenie „LieMAX”. Nie jest to oficjalna nazwa żadnej technologii IMAX.

Termin powstał jako krytyczne określenie mniejszych, cyfrowych sal IMAX, które znacząco różniły się od ogromnych, klasycznych obiektów wyposażonych w ekran 1.43:1 i projektory 15/70.

Określenie jest jednak uproszczeniem. Mniejsza sala IMAX nie oznacza automatycznie złej projekcji. Nowoczesny IMAX with Laser może oferować bardzo dobrą jakość obrazu, nawet jeżeli ekran nie ma klasycznych proporcji 1.43:1.

Czy warto dopłacić do IMAX?

Nie przy każdym filmie. Największą różnicę odczujemy wtedy, gdy zarówno film, jak i sala wykorzystują charakterystyczne możliwości systemu.

IMAX szczególnie warto rozważyć, gdy:

• film był realizowany lub przygotowywany z myślą o IMAX;
• wybrane sceny wykorzystują rozszerzone proporcje 1.90:1 albo 1.43:1;
• film opiera się na spektakularnych zdjęciach, scenach akcji lub dużej skali widowiska;
• dana sala posiada nowoczesny system IMAX with Laser;
• zależy nam na dużym polu widzenia i intensywnym dźwięku.

Zwykła sala może być lepszym wyborem, gdy:

• film nie posiada specjalnej wersji IMAX;
• jest to kameralny dramat lub komedia, w której skala obrazu ma mniejsze znaczenie;
• dostępne są tylko bardzo słabe miejsca w sali IMAX;
• standardowa sala posiada bardzo dobry projektor laserowy lub wysokiej klasy system premium;
• różnica w cenie biletu jest dla nas ważniejsza niż potencjalne korzyści techniczne.

Innymi słowy, IMAX nie jest automatycznie najlepszą wersją każdego filmu. Najwięcej zyskują produkcje, których twórcy rzeczywiście wykorzystali jego możliwości.

Gdzie najlepiej siedzieć w IMAX?

Wybór miejsca jest w IMAX szczególnie ważny, ponieważ ekran może zajmować bardzo dużą część pola widzenia.

Pierwsze rzędy mogą dawać niezwykle intensywne doświadczenie, ale w dużych salach wymagają również częstszego poruszania głową i oczami.

Dla większości widzów dobrym punktem wyjścia będzie centralna część sali, mniej więcej w środkowych lub nieco dalszych rzędach.

Nie istnieje jednak uniwersalny „najlepszy rząd”. Geometria poszczególnych sal IMAX może się znacząco różnić. W jednej sali idealne miejsce znajdzie się w połowie widowni, w innej nieco dalej.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze seansu IMAX?

Samo logo IMAX przy repertuarze nie mówi jeszcze wszystkiego. Przed zakupem droższego biletu warto sprawdzić kilka rzeczy.

1. Czy film został przygotowany dla IMAX?

Poszukaj informacji o określeniach takich jak Filmed for IMAX, IMAX 70 mm albo rozszerzonych proporcjach obrazu.

2. Jakie proporcje wykorzystuje wersja IMAX?

Jeżeli standardowa wersja ma 2.39:1, a IMAX otwiera wybrane sceny do 1.90:1 lub 1.43:1, różnica może być bardzo wyraźna.

3. Jaki projektor ma konkretne kino?

Warto sprawdzić, czy jest to starszy system cyfrowy, IMAX with Laser czy wyjątkowa projekcja z taśmy 70 mm.

4. Jak duży jest ekran?

Poszczególne sale IMAX różnią się rozmiarem. Ogromny ekran 1.43:1 daje inne doświadczenie niż mniejszy ekran 1.90:1.

5. Jakie miejsca są jeszcze dostępne?

Doskonała technologia nie pomoże, jeżeli jedyne dostępne miejsce znajduje się w skrajnym rogu pierwszego rzędu. W niektórych sytuacjach dobre centralne miejsce w zwykłej sali może dać przyjemniejsze doświadczenie.

IMAX – najważniejsze informacje w skrócie

IMAX nie jest po prostu nazwą dużego ekranu. To system obejmujący projekcję, ekran, konstrukcję sali, nagłośnienie oraz sposób przygotowania filmu.

Najbardziej charakterystyczną zaletą odpowiednio przygotowanych filmów jest możliwość prezentowania obrazu w proporcjach 1.90:1 lub 1.43:1, dzięki czemu widz może zobaczyć więcej kadru niż w standardowej wersji 2.39:1.

Nie każdy IMAX jest jednak taki sam. Starszy cyfrowy system ksenonowy, IMAX with Laser oraz analogowa projekcja IMAX 15/70 to różne technologie.

Dlatego przed zakupem biletu warto sprawdzić zarówno konkretną salę, jak i konkretną wersję filmu. To właśnie ich połączenie decyduje o tym, czy dopłata do IMAX przyniesie rzeczywistą różnicę.